Czwarty sezon badań wykopaliskowych na stanowisku Karfi w górach Lasithi na Krecie dobiega końca. W tym roku prowadziliśmy prace w trzech sektorach najwyżej położonej (ok. 1140 m n.p.m.) i największej górskiej osady obronnej na Krecie, reprezentującej okres załamania wcześniejszego minojsko-mykeńskiego modelu osadniczego około 1200 r. p.n.e. Ponieważ osada została opuszczona (po jej zniszczeniu) około 1000 r. p.n.e., Karfi stwarza wyjątkową możliwość prześledzenia zarówno jej genezy, jak i kresu funkcjonowania – okresu odzwierciedlającego najsłabiej poznaną fazę kryzysu po 1200 r. p.n.e.
Stanowisko to, częściowo przebadane przez Johna Pendlebury’ego w latach 30. XX wieku, dostarcza ogromnej ilości informacji dotyczących nie tylko przejścia od epoki brązu do wczesnej epoki żelaza, lecz także wcześniejszych zjawisk, takich jak początki i charakter miejsc kultowych we wczesnej i środkowej epoce brązu. W tym roku zespół tworzyli studenci z Polski (Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu I Uniwersytetu Warszawskiego), Grecji, Włoch, Francji, Wielkiej Brytanii, Holandii oraz Stanów Zjednoczonych. Podobnie jak w poprzednich latach, doskonała współpraca z Eforatem Starożytności w Heraklionie, pomoc lokalnej społeczności oraz – co szczególnie warto podkreślić – serdeczne wsparcie ze strony klasztoru Kera umożliwiły realizację naszych prac.
Badania prowadzone są w ramach projektu OPUS Narodowego Centrum Nauki pt. „Identyfikacja załamania społeczno-ekonomicznego oraz innowacji w organizacji społeczeństw po upadku systemu politycznego około 1200 r. p.n.e. – nowy program wykopaliskowy w Karfi na Krecie”, stanowiącego kontynuację wcześniejszych badań powierzchniowych i prospekcyjnych. Prace są również finansowo wspierane przez stypendium Loeb Classical Library Fellowship (Harvard).
Tekst: Prof. Krzysztof Nowicki
